رویای آریایی

مهرگان یادآور مبارزه با ستم و دادخواهی مظلومان است. مهرگان یادآور فریاد دادخواهی کاوه آهنگر و برافراشتن درفش کاویانی و فروپاشی حکومت ضحاک ماردوش و خیزش ایرانیان به رهبری فریدون است و در چنین روز هایی بود که کاوه و فریدون بر هزار سال ظلم و بیداد ضحاک پایان دادند. اسدی توسی در گرشاسب نامه اش تاریخچه مهرگان را بدینگونه ثبت کرده است:

 

فریدون فرخ به گرز نبرد / ز ضحاک تازی برآورد گرد

چو در برج شاهین شد از خوشه مهر / نشست او به شاهی سر ماه مهر 

 

و فردوسی پاکزاد نیز اینگونه روایت می کند:

 

فریدون چو شد بر جهان کامگار / ندانست جز خویشتن شهریار

به روز خجسته سر مهر ماه / به سر بر نهاد آن کیانی کلاه

کنون یادگارست از او ماه مهر / به کوش و به رنج ایچ منمای چهر

پرستیدن مهرگان دین اوست / تن آسایی و خوردن آیین اوست

 

روزگاری مهرگان همپای نوروز و حتی بسیار مهم تر از نوروز شمرده می شد و همزمانی این جشن با فصل برداشت کشاورزان گواهی بر مردمی بودن این جشن کهن است. مهرگان آغاز اعتدال پاییزی است و نوروز آغاز اعتدال بهاری و این مساله هر دو جشن را به مانند دو روی سکه فرهنگ ایران زمین، نمایان کرده است. 

 

افسوس که مهرگان و نوروز و تیرگان و… که با گذر از هزار تو های این تاریخ پر فراز و نشیب به دست ما رسیده به آسانی به فراموشی سپرده می شود و امروز تنها اقلیتی دینی در داخل کشور و اقلیتی قومی در خارج از کشور نگهبان این میراث کهن هستند. هرچند در سال های اخیر تحرکاتی مردمی برای نکوداشت آیین های هزار ساله ایرانیان رخ داده است اما هنوز بسیاری از ایرانیان حتی اسم مهرگان را هم از یاد برده اند. به گمان من سال های آینده آبستن تحولاتی مثبت در نکوداشت مهرگان (و سایر آیین های ملی) خواهد بود. آیا این «رویای آریایی» به حقیقت می پیوندد؟!