رویای آریایی

هفته گذشته بعد از اعتراضات دانشجویی گسترده، پاپ بندیکت شانزدهم مجبور شد تا سخنرانی اش را که قرار بود به مناسبت آغاز سال تحصیلی در دانشگاه اسپینزا شهر رم برگزار شود لغو کند. دانشجویان و اساتید دانشگاه اسپینزا، پاپ را به خاطر موضع گیری های متعصبانه اش در مقابل علم محکوم می دانند و اشاره اصلی آنها به آخرین حضور بندیکت شانزدهم در این دانشگاه بر می گردد.

 

او هفده سال پیش در آخرین حضورش در این دانشگاه و در زمانی که هنوز پاپ نشده بود و با نام کاردینال جوزف راتزینگر شناخته می شد، از حکم دادگاه تفتیش عقاید، که در سال ۱۶۳۳ گالیله را به خاطر اعتقاد به گردش زمین به دور خورشید (که خلاف متن صریح انجیل است) مرتد شناخته بود، حمایت کرد و آن را در زمان خود حکمی قابل قبول دانست، که البته این اظهار نظر در همان زمان هم با مخالفت دانشجویان و حاضرین در دانشگاه روبرو شد.

 

اما امروز و بعد از هفده سال کاردینال جوزف راتزینگر که دیگر با نام پاپ بندیکت شانزدهم شناخته می شود مجددا قرار بود به دانشگاه اسپینزا بازگردد و سال تحصیلی را به سخنان خود آغاز کند که با مخالفت شدید دانشجویان روبرو شد.

البته بعد از این اعتراضات پاپ دانشجویان را به تحمل عقاید مخالف و احترام به آزادی بیان دعوت کرد، همچنین جمعیت بسیار زیادی که برخی خبرگزاری ها آنها را «صد هزار نفر» بر شمردند، با حضور در واتیکان از پاپ دفاع کردند. اما پاسح اساتید دانشگاه و دانشجویان این بود که ما پذیرای مباحثه در هر موردی با حضرت پاپ هستیم و برای افکار ایشان احترام قایلیم اما شرایط سخنرانی افتتاحیه فرق می کند و یک سخنرانی رسمی در مراسم افتتاحیه جای مباحثه نیست و از طرفی نمی توان اجازه داد که پاپ در دانشگاه حاضر شود و عقایدش را راجع به سقط جنین، استفاده از کاندوم و به خصوص گالیله اعلام کند و هیچ کس نتواند در مقام پاسخ گویی به او بر آید. آزادی بیان یک اصل دو طرفه است و اینگونه نیست که برخی آزادی بیشتر و برخی کمتر در بیان خود داشته باشند.

 

اما برای من به عنوان کسی که در محیط های دانشگاهی یک کشور اسلامی و جهان سومی حضور دارم تماشای خارج از گود اتفاقات رم و رخ به رخ شدن علم و مذهب هیجان انگیز و کمی نا مانوس است و صادقانه بگویم که حس حسادتم را به شدت تحریک می کند. از یک طرف یک محیط علمی و پویا را می بینم که آزادانه می تواند تعصبات دینی را به نقد بکشد و از طرفی رهبر کاتولیک های جهان را می بینم که متعصبانه بر سر طبل عقاید سنتی اش می کوبد و از حکم ارتداد گالیله دفاع می کند و استفاده از کاندوم را تحت هر شرایطی (حتی اگر بیماری یکی از طرفین ثابت شده باشد) حرام می داند و سقط جنین را گناهی نابخشودنی و کلونینگ را خیانت به بشریت می داند.

 

اما اعتراف می کنم که هیچ چیز برایم هیجان انگیز تر از خواندن مجموعه گزارش هایی با عنوان «پاپ دشمن علم؟!» در هفته نامه شهروند امروز نبود. این هیجان وقتی بیشتر می شود که در یکی از این گزارش ها که راجع به عقاید پاپ پیرامون سقط جنین است، نقل قولی از کتاب "توهم خدا" ریچارد داوکینز، استاد زیست شناسی دانشگاه آکسفورد، می بینم. حتی اگر در این نقل قول نامی از کتاب "توهم خدا" یا The God Delusion نیامده باشد و تنها به عنوان "کتابی تازه از ریچارد داوکنیز" مطرح شود.

 

چند وقت پیش دوستی که در یکی از دانشگاه های خوب تهران درس خوانده و اکنون در دانشگاه لندن مشغول تحصیل در رشته دکترا است برایم از تفاوت محیط آموزشی ایران و خارج از ایران می گفت و معتقد بود که تازه فهمیده است محیط آموزشی یعنی چه! او معتقد بود که اشکال عمده جامعه ما به ضعف علمی در دانشگاه، اساتید و دانشجویان علوم انسانی بر می گردد و با وجود موفقیت دانشجویان ایرانی در رشته های مهندسی، بنا به دلایلی (که شاید روزی از خودش خواستم برای وبلاگم بنویسد) دانشگاه های ایران در علوم انسانی بسیار ضعیف هستند و به جای اینکه اندیشیدن را به دانشجو بیاموزند مشغول تدریس برخی اندیشه های بی مایه هستند. اینگونه می شود که با وجود پیشرفت در صنایع در علوم انسانی عقب می مانیم و این حرکت نا متعادل جامعه ما را به اینجا کشانده است که امروز شاهدش هستیم.

 

بیشتر بخوانید:

آیا دانشگاه باید به پاپ خوش آمد می گفت؟ - کوریر اینترناسیونال

خلقت و تکامل - کاتولیک نیوز